Taşınan tohumlar elinden alınır, ve fideler yok edilir. Tohumlar ekilmiş ise fidelikler bozulur. Tütünler tarlaya dikilmişse çiçek açımından evvel fidanların tepeleri kırılır. Fideliklerin M2 veya arttığından 25 lira tarlaların her bir dekar veya arttığından 100 lira hafif para cezası alınır.9 uncu maddeye aykırı hareket edenlere de aynı hükümler uygulanır.

Madde 77- 11. inci madde hükmüne aykırı olarak tütün saplarını kanuni süresi içinde söküp yok etmeyenlerden tarlaların her bir dekar veya arttığı için 25 lira hafif para cezası alınır. Sökme ve yok etme işi Tekel İdaresi tarafından yapılmışsa giderleri ekiciye ödetilir.

Madde 78- 12 inci maddenin (a) fıkrasında yazılı bildirimi yapmayan ekici ve muhtarlardan 25 liradan 100 liraya kadar hafif para cezası alınır.

Aynı maddenin (b) fıkrası hükmüne aykırı hareket edenlerden, fideliklerinin beher metrekare veya llanma yeterliliğini taşımak şarttır. Ancak, Devlet memurları memuriyetleri çerçevesi içinde doğrudan doğruya veya başkaları aracılığı ile tütün tarımı yapamazlar.

Tütün dikim alanları :

Madde 3 - Tütün tarımı serbest olan ilçeler bu kanuna bağlı (1) numaralı cetvelde gösterilmiştir. Tütün tarımı serbest olan ilçelerin geçici 1. Madde gereğince tespit edilecek tütün üretim alanlarının dışında, tütün tarımı yasaktır.İdari teşkilatta yapılacak değişiklikler, üretim alanlarının değiştirilmesini gerektirmez.

Tütün üretiminin düzenlenmesi :

Madde 4 -( Değişik : 13/03/1981-2427/1 md.)Tütün üretiminin memleket iktisadi ve ticari gereklerine göre düzenlenebilmesi ve tütünlerin kalitelerinin iyileştirilmesi için, üre3tim alanlarını ve bu alanlarındaki üretim miktarlarını azaltacak her türlü tedbiri almaya ve bu tedbirleri kısmen veya tamamen kaldırmaya Bakanlıklar arası Tütün Kurulu yetkilidir. (1)

Tütün ekiminin geçici olarak yasaklanması :

Madde 5 - Hastalık ve zararlı böcek tahribatı sebebiyle ürünün niteliği bozulan alanlarda Tarım Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlıklar arası tütün Kurulunun kararıyla tütün ekimi geçici olarak yasak edilebilir.

Tütün tarımı yasağının kaldırılması :

Madde 6 - Bu kanunun 3 üncü ve geçici 1 inci maddeleri gereğince tütün tarımı yasak edilmiş olan yerlerde, yasağı doğuran şartların giderilmiş olması gerekçesiyle tütün tarımı için yapılan başvurmalar üzerine, Tarım Bakanlığı ve Gümrük ve Tekel Bakanlığı tarafından müştereken, 3 müddetle ekim denemesine izin verilebilir.

Bu denemelerin Bakanlıklar arası Tütün Kurulu tarafından tespit olunacak sonuçlarına göre tütün tarımına izin verilebilir.Bu şekilde tütün tarımına izin verilen yerler, bu kanuna ekli (1) numaralı cetvele ithal olunurlar.

Kanuna aykırı tütün tarımının ihtiyar heyetleri tarafından bildirilmesi :

Madde 7 -(Değişik : 13/03/1981-2427/2 md.)Bu kanunu 3, 4, 5 ve 15 inci maddeleri ile geçici 1 inçi maddesi gereğince konacak sürekli veya geçici yasaklardan veya üretimin düzenlenmesi ve kalitesinin iyileştirilmesi için alınacak tedbirlerden mahalle ve köy ihtiyar heyetleri ve mahalli Tarım Teşkilatı , Tekel İdarelerince haberdar edilir.

İhtiyar heyetleri yukarıdaki fıkraya aykırı olarak yapılan tütün tarımı o yerin Tekel İdaresine Bulunmayan yerlerde mülkiye amirliğine bildirmekle yükümlüdür. (2)

 

 


 

     1.

     2.  (Değişmeden önceki şekil)

Tütün Üretiminin Düzenlenmesi 

Madde 4-Tütün üretiminin memleket iktisadi ve ticari gereklerine göre düzenlenebilmesi için lüzum görülen alanlarda üretim miktarını belirli oranlarda azaltacak tedbirleri almaya ve bu tedbirleri kısmen veya tamamen kaldırmaya Bakanlıklar arası Tütün Kurulu yetkilidir.

 


 

     2.

     3.  (Değişmeden önceki şekil)

Kanuna Aykırı Tütün Tarımının İhtiyar Heyetleri Tarafından Bildirilmesi

Madde 7- Bu kanunun 3 ,4 ve 5 inci maddeleriyle geçici 1 inçi maddesi gereğince konacak sürekli veya geçici yasaklardan veya üretimin düzenlenmesi için alınacak tedbirlerden mahalle ve köy ihtiyar heyetleri ve mahalli Tarım Teşkilatı , Tekel İdarelerince haberdar edilir.
İhtiyar heyetleri yukarıdaki fıkraya aykırı olarak yapılan tütün tarımı o yerin Tekel İdaresine, Bulunmayan yerlerde mülkiye amirliğine bildirmekle yükümlüdür.

Madde 8-

  1. Yurt dışına tütün tohumu ve fidesi çıkarmak, 
  2. Gümrük ve Tekel ve Tarım Bakanlıklarının ortak izni olmadan yurda tütün tohumu ve fidesi sokmak, 
  3. Bir yere mahsus olan tütün çeşidinin tohum veya fidelerini başka çeşitlere ayrılmış olan yerlere ekmek, dikmek veya ekim ve dikim amacıyla taşımak,
  • Yasaktır.

Yabancı memleketler fen kuruluşları tarafından bilimsel araştırmalar için istek halinde, karşılıklılık şartıyla istenilen çeşitlerden aynı yıl içinde en çok 10 grama kadar tohum gönderilmesi Gümrük ve Tekel ve Tarım Bakanlıklarının ortak iznine bağlıdır.

Tütün Tarım alanlarında üretilecek tütün çeşitlerinin tespit ve değiştirilmesi:

  • Madde 9- Tütün tarım alanlarında üretilecek tütün çeşitleri bu kanunun yürürlüğe girmesine takip eden iki yıl içinde iç ve dış Pazar ihtiyaç ve istekleri ile tarımsal zorunluluklar göz önünde tutularak Gümrük ve Tekel ve Tarım Bakanlıklarınca müştereken tespit olunur ve lüzumunda aynı esaslara göre değiştirilir.

Bu tespit ve değiştirme Bakanlıklar arası Tütün Kurulu kararıyla yürürlüğe girer.

Ekicilere parasız tohum ve fide verilmesi :

Madde 10- a) 9 uncu maddeye göre tespit olunan tütün çeşitleri, Gümrük ve Telek ve Tarım Bakanlıklarının araştırma ve ıslah organları tarafından ıslah ve tohumları üretilerek ihtiyaç oranında ekicilere parasız dağıtılır.

b) (a) Fıkrasındaki organlar tarafından kurulacak örnek fideliklerden elde edilen fidelerde aynı suretle ekicilere parasız verilir.

Tütün köklerinin sökülüp yok edilmesi :

Madde 11- Tütün ekicisi ürünü topladıktan sonra tarlada kalacak köklerden tohumluk için lazım olan miktarını ayırıp, geri kalanı 15 gün içinde, tohumluk için bıraktıklarını tohumu alır almaz söküp yok etmek zorundadır.
Bu süre içinde söküp yok etmeyenlere 15 gün mühlet verilir. Bu müddet içerisinde yine de sökmezse Tekel İdaresi tarafından sökülüp yok edilerek masrafı 53 üncü maddeye göre çiftçiden alınır.

Fidelikler :

Madde 12-

a) Tütün fidelikleri arazi ve su durumu uygun olan yerlerde yapılır. Kurulan Fidelik yeri ve alanı, ekici tarafından muhtarlara ve muhtarlarca da o yerin Tekel İdaresine bildirilir.

b) Tütün fideliklerinin içine ve etrafına Tüzükte belirtilecek esaslar dahilinde başka hiç bir bitki ekilip dikilmeyeceği gibi bu mesafe içindeki yabancı otlarında yok edilmesi ve temiz bulundurulması zorunludur.

c) Tütün dikildikten sonra fidelik yerleri bellenmek, sürülmek, kazılmak veya derince çapalanmak suretiyle bozulur ve kalan fideler yok edilir.

En az tütün dikim alanı :

Madde 13- Bir ekici yarım dekardan az tütün dikemez. Ancak tarıma uygun toprağı dar olan yerlerden aynı ilçe sınırları içinde olmak ve toplamı yarım dekarı bulmak şartıyla en çok üç yerde tütün ekilebilir.

Tütün dikim şartı :

Madde 14- Tütün dikilen tarlalarda tütünlerin arasına başka hiç bir bitki ekilip dikilemez.

  1. Tütün ekiminin nasıl yapılacağı :
  • Tütün ekim istek kağıdı ve tütün ekim cüzdanı :

Madde 15- ( Değişik :13 / 3 / 1981 - 2427 / 3 md.)

Ekiciler, dikimden evvel tüzükteki örneğe göre hazırlayacakları( tütün Ekim İstek Kağıtlarını ) tarlasının bulunduğu yer muhtarlığına vermekle yükümlüdür.

İstek kağıtlarında ; Tütün dikilecek tarlanın yeri, sınırı, dekar (dönüm ) esasına göre yüzeyi, kira ile tutulmuş ise asıl sahibinin adı ve ikametgahı gösterilir. Aynı köy veya mahallede birden fazla tarlada tütün dikmek isteyenler, her tarlanın sınırı ayrı ayrı gösterilmek şartıyla bir istek kağıdı verilebilir. Muhtarlar, istek kağıtlarının içindekileri inceler ve bu kanunun ekiciliğe, tütün dikimine ait hükümlerine ve 4 üncü madde gereğince Bakanlıklar arası Tütün Kurulu tarafından alınan tedbirlere aykırı olmadığını onaylayıp, veriliş tarihinden başlayarak 15 gün içinde o yerin Tekel İdaresine vermek zorundadır.

İstek kağıtlarının onaylanması için ekicilerden her istek kağıdı başına 10.-TL. Ücret alınır.

Tekel İdareleri, istek kağıtlarını inceleyerek karşılığında her ekici için bir ( Tütün ekim cüzdanı ) doldurulup en çok 15 gün içinde ilgili muhtarlıklar aracılığı ile ekicilere vermekle yükümlüdür. (1)

Bakanlıklar arası tütün kurulu tarafından bu kanunun 4 üncü maddesi gereğince tedbir almış olan yıl ve yerlerde, ekicilere tütün ekim cüzdanı verirken Bakanlıklar arası tütün kurulu kararına uygun olarak ve tüzükle belirtilecek esaslara göre dikim yapılabilecek alanın yüz ölçümü ile üretilebilecek azami tütün miktarını belirlemek Tekel İdaresinin görevidir.

Ekicilere istek kağıtlarına göre tütün ekim cüzdanlarına kaydedilen alandan fazla tütün dikemezler. Cüzdanda yazılı miktardan daha az tütün diktiklerinde durumu, dikimi takip eden 15 gün içinde muhtarlıklar aracılı ile veya bizzat Tekel İdaresine bildirmek ve cüzdanlarındaki miktarı düzelttirmek zorundadır.

Tarladaki tütünlerin devri :

Madde 16- Ekiciler, ekim cüzdanlarındaki yazılı tarlalardan bir veya bir kaçına yahut tamamına ait tütünleri, kırımın tamamlanmasından evvel bu kanuna göre tütün dikimine yetkili olanlara devredebilir. Devir işi, ekici ile devralanın cüzdanının alındığı yer Tekel İdaresine birlikte başvurmaları üzerine, tütünlerin tamamının devri halinde cüzdana yazılmak, kısmen devri halinde devralana yeni bir cüzdan verilmek suretiyle yapılır.

Bir kişi birden fazla ekicinin tütününü devralamaz.

Tütünlerin kırımı :

Madde 17-

  1. Dip yaprakların kırım dan evvel toplanıp yok edilmesi zorunludur.
  2. Filizlerin toplanması yasaktır.
  • Ekici tütünlerin denklenmesi ve imhalıklar:

Madde 18- Ekiciler tütünlerini; mahsul görmez ve imhalık olmak üzere üç gruba ayırmak, bu kanunun tüzüğünde gösterilen usullere uygun olarak işlemek ve denklemek zorundadır.

İmhalıklar: Kırıntı, yanık, kara yeşil, çürük ve görmeze giremeyecek derecede hastalıklı olan kısımlardır.

Ekici denklerinin kontrolü :

Madde 19- Gerek satış merkezleri kurulan yerlerde satışa çıkarmak üzere bu merkezlere ve gerekse satılmış veya satılmamış olarak emanet ambarlarına getirilen tütünler tartılıp ekim cüzdanlarında yazılı yaprak tütün borç miktarlarına göre kontrol edilmeden önce, Tekel İdaresi Eksperi tarafından muayene edilir.

Bu muayenede imhalıklarla- varsa dip ve filiz miktarları- tespit edilir ve 18 inci madde hükmüne aykırı olarak işlenmiş ve denklenmiş olan denklerin düzeltilmesi ekiciye yazılı olarak bildirilir. Denklerini düzeltmesi için kendisine bir haftaya kadar mühlet verilir. Verilen mühlet içerisinde denklerini düzeltmeyen veya düzelttirmeyen ekicilerin bu hareketleri mühletin sonunda bir tutanakla belgelenir.

Muayene sırasında denklerde taşıt araçları yüzünden veya yağmur vs. gibi elde olmayan sebeplerle nitelikleri değişmiş veya bozulmuş tütün bulunursa,bozulan kısımlar tespit olunmakla beraber, bu yüzden ekiciler hakkında hiç bir kovuşturma yapılmaz. Ekiciler bu madde gereğince yapılacak ambarlama muayenesine, sonucun kendilerine bildirildiği andan başlayarak 5 gün içinde itiraz edebilirler. İtirazlar, ekici birlikleri, bunların bulunmadığı yerlerde Ziraat Odaları ve Belediye encümeni, belediye teşkilatı bulunmayan yerlerde o yer ihtiyar heyeti tarafından seçilecek eksper veya eksper yoksa tütün işlerini bilir iki temsilci ile Tekel eksperinden kurulacak kurul tarafından 5 gün içinde incelenir ve karara bağlanır. Kurulun vereceği karar kesindir.

İtiraz kuruluna giren temsilcilerin ücretleri haksız çıkan tarafça ödenir.


 

  1.  (Değişmeden önceki şekli)

Tütün ekim istek kağıdı ve tütün ekim cüzdanı


Madde 15 -Ekiciler, dikimden evvel tüzükteki örneğe göre hazırlayacakları( tütün Ekim İstek Kağıtlarını ) tarlasının bulunduğu yer muhtarlığına vermekle yükümlüdür.

İstek kağıtlarında ; Tütün dikilecek tarlanın yeri, sınırı, dekar (dönüm ) esasına göre yüzeyi, kira ile tutulmuş ise asıl sahibinin adı ve ikametgahı gösterilir. Aynı köy veya mahallede birden fazla tarlada tütün dikmek isteyenler, her tarlanın sınırı ayrı ayrı gösterilmek şartıyla bir istek kağıdı verilebilir. Muhtarlar, istek kağıtlarının içindekileri inceler ve bu kanunun ekiciliğe, tütün dikimine ait hükümlerine aykırı olmadığını onaylayıp, veriliş tarihinden başlayarak 15 gün içinde o yerin Tekel İdaresine vermek zorundadır.

İstek kağıtlarının onaylanması için ekicilerden her istek kağıdı başına 100 kuruştan fazla Ücret alınmaz.

Tekel İdareleri, istek kağıtlarını inceleyerek karşılığında her ekici için bir ( Tütün ekim cüzdanı ) doldurulup en çok 15 gün içinde ilgili muhtarlıklar aracılığı ile ekicilere vermekle yükümlüdür.

Bakanlıklar arası tütün kurulu tarafından bu kanunun 4 üncü maddesi gereğince tedbir almış olan yıl ve yerlerde, ekicilere tütün ekim cüzdanı verirken, istek kağıtlarındaki ekim alanı miktarını, Bakanlıklar arası tütün kurulu kararına uygun olarak ve tüzükle belirtilecek esaslara göre ekim sahalarına nispetle azaltmak Tekel İdaresinin görevidir.

Ekicilere istek kağıtlarına göre tütün ekim cüzdanlarına kaydedilen alandan fazla tütün dikemezler. Cüzdanda yazılı miktardan daha az tütün diktiklerinde durumu, dikimi takip eden 15 gün içinde muhtarlıklar aracılı ile veya bizzat Tekel İdaresine bildirmek ve cüzdanlarındaki miktarı düzelttirmek zorundadır.


  1. Yaprak tütün ticareti :
  • Madde 20-21__(Mülga :28/05/1986-3291/17 md.) (1), (2)
Satılan tütünlerin devri :

Madde 22- Ekici, satılan tütünlerin devir işlemine kanuna uygun olarak hazırlanır. Bu işlemin bitirildiği alıcıya veya kanuni konutuna bildirildiği tarihten başlayarak alıcı on gün içinde bedelini ödeyip tütününü teslim almak zorundadır.

Zorlayıcı sebep olmadan ödemeden veya teslim almaktan kaçınma halinde, ekici bu kanunda yazılı tahkim yoluyla bedeli ödemeye ve tütünleri teslim almaya alıcının zorlanmasını isteyebilir. Ekici isterse, hakem kurulu satış tutarının yarısına kadarda tazminat alınmasına karar verebilir.

Tütün alım-satımı hakkındaki yasaklar :

Madde 23-

  1. Birden fazla ekiciden satış yetkisi tanıyan vekaletname almak,
  2. Tarihini piyasa alımında koymak üzere, Ekiciye piyasa açılmasından önce tarihsiz sözleşme imza ettirmek,
  3. 16 ıncı madde gereğince yapılan devirlere ve bu madde gereğince verilecek vekaletnamelere konu olan tütünlere ait tütün ekim cüzdanları hariç olmak üzere, diğer ekicilere ait tütün ekim cüzdanlarını ne sebeple olursa olsun toplamak,

Yasaktır.

Avans :

Madde 24- Tekel İdaresi veya diğer alıcılar tarafından, tütün ekicilerine tarladaki veya toplanmış tütünleri karşılığı, avans vesaire isim ve suretleriyle para verilebilir. Bu şekilde verilmiş para, parayı verene eşit fiyat ve şartlarla ve bu kanun çerçevesinde alış için rüçhan hakkı verir. Rüçhan sahip olan, fiyat ve şartın kendisine veya 58 inci madde gereğince göstermek mecburiyetinde olduğu konutuna bildirildiği andan itibaren ekici ve rüçhan sahibi alıcı aynı kasabada bulunurlarsa bildiri anında, başka kasabalarda ise 24 saat içinde, kabulünü bildirmezse hakkı düşmüş olur.

Şu kadar ki avans sözleşmesinin bir sureti ekicinin cüzdanını aldığı Tekel İdaresine tescil ettirilmiş ise, devir muamelesinden evvel veya devir muamelesi anında peşin para aldığı zata veya müesseseye veya hesabına almış olduğu parayı evvel emirde ödemek veya başka suretle tesviye için muvafakat namesini ibraz etmekle mükellef tutulur.

Alım-satım sözleşmesinin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesi :

Madde 25- Tütün ekicisi ile alıcısı arasında, yazılı alım-satım sözleşmesinin bu kanuna göre uygulama ve yürütümünden doğacak uyuşmazlıklar hakemler eliyle çözümlenir.

Uyuşmazlık baş gösterdiğinde alıcı veya ekici veya, var ise ekicinin isteğine dayanarak ekiciyi temsilen Ekiciler Birliği , mahalli sulh mahkemesine tahkim istediğini ve hakeminin kim olduğunu yazı ile bildirilir. Mahkeme bu baş vurmayı ve davacının hakeminin kim olduğunu diğer tarafa veya ikametgahına hemen bildirerek üç gün içinde kendi hakemini seçmesini ister, mahkemece de üçüncü bir hakem seçilir.
Bu süre içinde hakemini seçmeyen tarafın hakemi mahkemece re’sen seçilir. Mahkemece 3 hakeme de doğruyu tarif ve bildireceklerine yemin ettirilir.

Hakemler yemin ettirildiği günden başlayarak beş gün içinde kararlarını verirler.

Hakem kararlarında hakem ücretleri ve diğer giderlerde belirtilir.

Hakemler, eksper bulunmayan yerlerde, bu işlerde anlayanlar arasından seçilir.

 


 

  1. ( Kaldırılmadan önceki hali )

C ) YAPRAK TÜTÜN TİCARETİ

Ekici tütünleri satış piyasalarının ilanı

Madde 20- Ekici tütünleri satış piyasalarının açılış tarihleri tütün bölgelerinin özelliklerine göre her yıl Bakanlıklar arası Tütün Kurulu tarafından tespit ve ilan olunur.
İlan olunan piyasa, açılış tarihlerinden önce o yıl ürünü ekici tütünlerinin alımı satımı yasaktır. Ekici ile alıcı arasında tütün alımı satımı yalnız denk halinde yapılır.

(2) ( kaldırılmadan önceki şekli)

Tütün satımı sözleşmesi

Madde 21- Ekici ile alıcı arasında tütün alım satımı Tekel İdaresi tarafından bastırılarak bedeli karşılığında verilecek ve örneği bu kanuna bağlı (2)numaralı sözleşmelerle yapılır.

Sözleşmelerin üç nüsha olarak düzenlenmesi ve bir nüshasının ekiciye, bir nüshasının alıcıya, bir nüshasının Tarım Satış Kooperatiflerine, bulunmadığı yerlerde Tekel İdaresine verilmesi zorunludur. Sözleşmeler Piyasa açılış tarihlerinden önce ve Tekel İdaresince, tespit olunan tarihte dağıtılmaya başlanır ve yalnız piyasa açılış tarihi ilan edilen ürün yılı tütünlerinin alımı satımında kullanılır. Alındığı yıl kullanılmayarak elde kalan sözleşmelerin, Tekel İdaresine ertesi yıla ait damga koydurulmak suretiyle kullanılması uygundur.

Sözleşmelere bu kanun hükümlerine aykırı olmamak şartıyla özel şartlar konula bilir. Sözleşme yapılıp satış tamam olduktan sonra denkler tüccar tarafından yüzlerine damga vurulmak veya dört tarafından iple bağlanıp mühürlenmek suretiyle tespit olunabilir.

Hakem kararlarının temyizi :

Madde 26 - Hakemler, kararı mahkeme kalemine verirler.

Mahkeme, hakem kararını iki gün zarfında taraflara tebliğ eder. Taraflar, bu karara karşı, tebliğ tarihinden itibaren 8 gün içinde Yargıtay’a başvurabilirler.

Yargıtay tetkik atını bir ay içinde yaparak kararını verir.

Hakem kararı Yargıtay’ca bozulduğu takdirde mahkemece hakemlere yeniden inceleme yaptırılır.

Yargıtay’ın bozma kararına uyulması zorunludur.

Temyiz süresi geçen hakem kararları mahkemece tasdik ve tescil, Yargıtay’ca onanan hakem kararları ilam niteliğini alır.

Dara, küf ve su çürüğü ;

Madde 27 - Ekici ile alıcı arasında tütün alım ve satımında dara, küf veya su çürüğünden ileri gelen azaltmalardan ve 19 uncu madde gereğince imhalık olarak tespit olunan miktarlardan başka ıskonto, veya ıskarta veya diğer isimlerde bedel veya ağırlık indirimi veya bedelsiz alınacak kısım ayrılması her iki taraf için yasaktır.

Dara tayininde anlaşmazlık çıkarsa, ikisi satan ekici ve ikisi satın alan alıcı tarafından seçilecek dört dengin darası, ortalama dara ağırlığının tayinine esas tutulur.

Ekici ile alıcı bu yolda da anlaşamazlarsa, ambalajların tamamı tartılarak gerçek dara miktarı tespit olunur.
Küf ve su çürüğü azaltmaları konusunda alıcı ve ekici anlaşamadığı takdirde, bu anlaşmazlık alıcının 24 saat zarfında müracaatı üzerine 19 .maddede yazılı suretle hallonulur.

Tütün satış merkezleri :

Madde 28- Tütün satış merkezleri kurulan yerlerde ekici tütünlerinin alım satımının bu merkezlerde yapılması zorunludur.
Satış merkezleri kurulan yerlerde, bu kanunun 27 inci maddesinin daraya ilişkin hükümleri hariç, diğer hükümleri ile 21,22,24,25 ve 26 ncı maddeleri uygulanamaz.

Satış merkezlerinde yapılan satışlara ait yazılı sözleşmelerin şekli, sureti tanzimi ve tütünlerin devrine ait işlemlerle, sair hususlar tüzükte belirtilir.

E. Bakanlıklar arası tütün kurulu ve milli tütün komitesi :

  • Bakanlıklar arası tütün kurulu :

Madde 29- Milli tütün politikasını tespit etmek, düzenlemek ve tütüncülükle ilgili çalışmaları koordine etmek “Bakanlıklar arası Tütün Kurulu” nun görevidir.

Bakanlıklar arası Tütün Kurulu Maliye, Gümrük ve Tekel, Tarım ve Ticaret bakanlarından kuruludur.

Milli tütün komitesi :

Madde 30- bakanlıklar arası Tütün Kurulunun kararlarında “Milli Tütün Komitesi” nin teklif ve dilekleri göz önünde tutulur.

Milli Tütün Komitesi; Gümrük ve Tekel, Tarım, Maliye, Dışişleri ve Ticaret bakanlıkları,Devlet Planlama Teşkilatı, Tekel Genel Müdürlüğü, Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Genel Müdürlüğü, T.C. Merkez Müdürlüğü, T.C. Ziraat Bankası, Tütün Tarım Satış Kooperatifleri Bölge Birlikleri ve Genel Birliği, Türkiye Tütüncüler Federasyonu, Ziraat Mühendisleri Odası, Yüksek Tütün Eksperleri Okulu, Tütün Eksperleri Sendikası, Türkiye Ziraat Odaları Birliği,Tarım Fakülteleri ve Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu temsilcilerinden kurulur.

Bakanlıklar arası tütün kurulu ve milli tütün komitesine ait işlerin yürütümü :

Madde 31- Bakanlıklar arası tütün kuruluna ve Milli Tütün Komitesine ait işlemler, tüzükle belirtilecek esaslar içinde, Gümrük ve Tekel Bakanlığı tarafından yürütülür.

E ) Tütün Eksperliği :

Tütün Eksperlerinin Yetiştirilmesi :

Madde 32 - Türkiye’de tütün eksperliği yapmak için, Gümrük ve Tekel Bakanlığı tarafından kurulacak Tütün Eksperleri Yüksek Okulunu bitirmiş olmak şarttır.

Bu okulun diplomasını haiz olmayanlar, tütün satım muayenelerini, tütünlerin vasıf, değer ve nevilerin tayini işlerini ve tütün işletme, bakım, fabrikasyon eksperliğini yapamazlar. Tütün işlerinde bilirkişi ve hakem olamazlar. Ancak 25 inci madde hükmü saklıdır.

Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar kazanılmış olan haklarla, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Tekel İdaresinin eksper kursunda öğrenci olanların hakları saklıdır.

Yabancı memleketlerden emsal yüksek okulu bitirenler, yönetmelikle belirtilecek imtihanı vermek şartıyla bu okulu bitirenlerin bütün haklarına sahip olurlar.

Tütün eksperleri yüksek okulu :

Madde 33- Tütün eksperi yetiştirmek amacıyla açılacak Tütün Eksperi Yüksek Okulunun giriş şartları, okutulacak dersler, gösterilecek stajlar, sınav usulleri, okulun yönetimi, okula kimlerin öğretmen olabileceği gibi hususları tespit etmek üzere hazırlanacak ve Milli Eğitim Bakanlığınca onanacak bir yönetmelikte gösterilir.

  • Eksper kursu mezunu eksperlerin, Tütün Eksperleri Yüksek Okulunu bitirenlerin haklarını kazanması:

Madde 34 -3437 sayılı Tütün ve Tütün İnhisarı Kanunu ile bu kanunun uygulama şeklini gösteren nizamname hükümleri gereğince Tekel İdaresi tarafından açılan 5 yıllık kursu ve stajları tamamlı yarak diploma ve ehliyetname almış olan tütün eksperleri, ayrıca hazırlanacak bir müfredat programına göre, Tütün Eksperleri Yüksek Okulunda toplamı en az bir ders yılı süreli bir öğrenim görürler. Bu öğrenim sonunda yapılacak sınavda başarı gösterenlere bu okulun diploması verilir.

Tütün eksperlerinin mesleki sorumlulukları:

Madde 35- Tütün eksperlerinin mesleki sorumlulukları bu kanuna ait tüzükte gösterilir.

F ) Müteferrik hükümler :

Araştırma kuruluşlarının muafiyetleri :

Madde 36- Araştırma kuruluşlarının deneme yapmak amacıyla ekiciden alacağı tütünler için bu kanunun 18, 19, 20, 21 ve 28 inci maddeleri uygulanmaz.

Tütünden alınacak vergi ve resimler :

Madde 37- Türkiye’de tütün yetiştiren gerçek kişiler, yetiştirdikleri yaprak tütünün yetiştirilmesi ve satılması ile ilgili işlemleri dolayısıyla hazineye ait her nevi vergi (Gelir vergisi hariç) ve resimden muaftır. Belediye ve özel idarelere ait vergi, resim, ve harçlar ise en düşük tarife üzerinden alınır.

B Ö L Ü M - II

Tütün Tekeli, Tütün Tarım ve Ticaretinin Kontrolü

A ) Tütün Tekeli :

Madde 38 - (Mülga :28/05/1986 - 3291 / 17 md.) ( 1 )

Tütün mamulleri fiyatlarının tespiti :

Madde 39- Tekel İdaresi tarafından yurt içinde satılan tütün mamullerinin satış fiyatı Tekel Genel Müdürlüğü tarafından belirtilip, Gümrük ve Tekel bakanlığı tarafından Maliye Bakanlığının görüşü alınarak onaylanır.

38 inci maddenin (e) fıkrası gereğince satılacak yaprak tütünlere ihraç edilecek harmanlanmış yaprak tütün ve tütün mamulatının satış fiyatları, ticaret gereklerine göre Tekel genel Müdürlüğü tarafından tespit edilir.

Tütün satış belgeleri :

Madde 40 - Tütün satmak isteyenler tekel İdaresinden satış belgesi almak zorundadırlar. Satıcıların sınıfları; satış miktarları göz önünde bulundurularak tüzükte belirtilir. Satış belgeleri kişiye özel olup başkasına devrolunamaz. Satış belgesi gösterilen süre, yer ve bölge için geçer. Satıcılar mamulleri satış belgelerinde yazılı Tekel İdaresi depolarından almak zorundadırlar.

Madde 41 - ( Mülga : 28/05/1986 - 3291/17 md.) (2)

 


 

  1. (Kaldırılmadan önceki şekli)

Tekelin Konusu

Madde 38-

  1. Yurt içinde tüketim için tütün, tömbeki kıymak,sigara, yaprak sigarası,ağız ve pipo tütünü ve kıyılmış tütün yapmak ve bunların alameti farikalı kutularda veya paketlerde satışa hazırlamak ve satmak,
  2. Yabancı memleketlerden tömbeki, yaprak sigarası ve tütünü ve diğer tütün mamulatı ve sigara kağıdı getirmek, Devlet Tekelindedir. Bu Tekel İdaresi tarafından işletilir.
  3. Tütün kullananlar kendileri için Tekel İdaresinin sattığı kıyılmış tütünlerden ve sigara kağıdından el ile sigara yapabilirler. 
  4. Tüccar yeterliği ve niteliği bulunan özel ve tüzel kişilerle, tütün tarım satış kooperatifleri ve bölge birlikleriyle, Türkiye tütün ekicileri genel birliği, yalnız yabancı memleketlere satılmak üzere (a) fıkrasında sayılan maddeleri yapmak için Gümrük ve Tekel Bakanlığının izni ile fabrika açabilirler.

Kurulacak fabrikaların işletme ihtiyaçları için gerekli Tekel maddeleri Tekel İdaresinin kontrolü altında ve ithalat rejimi çerçevesinde yabancı memleketlerden de ithal edebilir.

Tütün artıklarından tali maddeler üretimi için fabrika veya imalathane kurmak serbesttir.

Bu fıkraya göre kurulacak fabrikaların açılma şariyle kurulan fabrikaların kontrol usul ve işlemleri Tüzükte gösterilir.

     e. Tekel İdaresi kendi fabrikasyon ihtiyacını karşılamak amacıyla ekiciden aldığı tütünlerden çıkacak stok fazlası yaprak tütünleri                    satabileceği gibi, yabancı memleketlere tütün mamulatı ve harmanlanmış yaprak tütün gönderebilir.

Tekel İdaresi sigara kağıdını kontrolü altında yurt içinde de yaptırabilir.

  1. (Kaldırılmadan önceki şekli)

Satıcıların Kontrolü

Madde 41 - Tekel İdaresi, satıcıların satış yerlerini ve mamulatını kontrole yetkilidir.

Satıcılar Tekel İdaresinin isteği üzerine mevcutlarını imzalı bir bildirim ile bildirmek zorundadır.

Satış ve taşıma ücreti :

Madde 42- Tekel İdaresi :

  1. Mamullerini satanlara tüzükte belirtilecek sınırlar içinde satış ücreti verebilir.
  2. İdare deposu bulunmayan veya şehir ve kasaba dışında olan yerlerdeki baş satıcılarla satıcılara ayrıca, taşıma şartlarının ve satış yerlerinin uzaklığına göre, taşıma karşılığı olarak taşıma ücreti verebilir.

Madde 43- ( Mülga : 28/05/1986 - 3291/17 md.) (1)

Tütün mamullerinin yurda sokulması :

Madde 44 -

a) Değişik birinci paragraf : 05/05/1985 - 3217/ 11 md.) Yabancı memleketten gelen yolcuların beraberlerinde getirecekleri tütün mamullerinin cins ve miktarı Maliye ve Gümrük Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilir. (2)

Bu yolcuların yanındaki maddeler (Sigara kağıdı hariç) yukarıdaki miktarlardan fazla ise fazlalık yolcu tarafından bildirilmek şartıyla en çok 1 kiloya kadar Gümrük resminden ve diğer vergi ve resimlerden başka Tekel Resmi veya Gider vergisinin tüzükte belirtilecek katı alınmak suretiyle yurda sokulabilir. Böyle bir fazlalığın varlığı inkar edildiği ve gizlendiği halde tespit edilirse ilgili hakkında Kaçakçılık Kanunu hükümleri uygulanır.

Tekel resimleri veya Gider Vergisi gümrüklerce alınarak Tekel İdaresine verilir.

b) Türkiye’de oturan yabancılar adına dış memleketlerden gönderilip ticari amaç ve niteliği bulunmayan (sigara kağıdı hariç) tütün mamullerinin yurda sokulmasına Tekel Genel Müdürlüğünce izin verilebilir. Bunlardan (a) fıkrasına göre tekel resmi veya Gider Vergisi alınır.

c) Gümrük kanunu gereğince Cumhurbaşkanının kendisi ve konutu için getirilen ve yine aynı kanun gereğince ve karşılık şartı ile yabancı devlet elçilerinin ve Dışişleri ve Gümrük ve Tekel Bakanlıklarınca tespit edilecek diplomasi memurlarıyla siyasi delegelerin ve uluslar arası kuruluşların memurlarının beraberinde getirdikleri veya sonradan getirecekleri bu kanunda yazılı Tekel maddeleri, Tekel Resmi veya Gider Vergisinden muaftır.

d) Gerek (a) ve (b) fıkraları hükümlerine gerekse Gümrük Kanunun 18 inci maddesinin 1, 2, 3 numaralı fıkraları hükümlerine dayanarak yurda sokulan sigara ve diğer tütün mamulatının, bu hükümlerden istifade edemeyenler tarafından her ne sebeple olursa olsun, bedelli veya bedelsiz kabulü, kullanma veya tüketimi, bulundurulması, saklanması, satılığa çıkarılması ve satılması yasaktır.

Kimlerin elinde yaprak tütün bulunacağı :

Madde 45- Ekim cüzdanı bulunan ekici ile, Tekel İdaresince tescil edilmiş olan tütün tüccarlarından ve tütün tarım satış kooperatifleri ile bu kooperatiflerin üst kuruluşlarından başka hiç kimse elinde yaprak tütün bulunduramaz. Hiç kimse 44. Madde hükmü hariç olmak üzere 38 inci maddenin (a) ve (b) fıkralarında sayılan ve Tekel İdaresinin alameti farikasını taşımayan maddeleri memlekete sokamaz, beraberinde bulunduramaz ve bir yerden bir yere taşıyamaz .



  1. Tütün ekicileri ile ilgili hükümler :

Ürün Bildirimi :

Madde 46 - Tütün ekicileri, tütünlerini topladıktan sonra, en çok bir hafta içinde tarlalarından aldıkları tütün miktarlarını tüzükteki örneğe göre dolduracakları bir ürün bildirimi ile o yerin muhtarına bildirmek zorundadırlar.

Muhtarlar, bildirimlerde yazılı üretim miktarlarını ekin cüzdanlarına yazarak onaylar ve bildirimleri, kendisine verildiği tarihten başlayarak 10 gün içinde, o yerin Tekel İdaresine vermek yükümlüdürler.

Ürün bildirimlerinde ve bu bildirimlere göre düzenlenen tütün ekim cüzdanlarında yazılı üretim miktarları, ekicilerin Tekel İdaresine karşı yaprak tütün borçlarını teşkil eder.

Yaprak tütün borçlarının tespiti ve kontrolü :

Madde 47- Tekel İdaresi, gerek ürün bildiriminden evvel ekicilerin dikim alanlarını ve gerekse ürün bildiriminden sonra kurutulmuş tütünlerini, lüzum gördüğünde kontrol etmek suretiyle yaprak tütün borçlarını incelemeye ve tespite yetkilidir.

Ekici; tarla, kurutma ve denkleme döneminde ve gerek denk halinde bulunan tütünlerin hepsini kontrolde bulunan Tekel memurlarına göstermekle yükümlüdür.

Tütün ekicisinin vekil göstermesi ve şartları :

  • Madde 48- Tütün ekim cüzdanını aldıktan sonra işinin başından uzun zaman ayrılacak olan Tekel İdaresine başvurarak kanuni bir vekil göstermesi mecburidir.
Askerlik hizmetine çağrılanların vekaletnameleri ilgili askerlik şubesi başkanlıkları veya mensup oldukları birlik komutanları tarafından düzenlenir ve onaylanır.

Vekil göstermeden ayrılan ekicileri derhal Tekel idaresine haber vermeye ve kurutulmuş tütünlerin kaçağa gitmemesi veya kaybolmaması için gerekli tedbirleri almaya tarlanın bulunduğu yer muhtarı mecburdur.

Bu haber üzerine Tekel İdaresi, göndereceği memurlarla o yerin muhtarı veya ihtiyar heyetlerinin seçecekleri yetkili iki tütün ekicisinden kurulu bir heyete gerek yaş gerek kuru haldeki tütünlerin durumlarını ve miktarlarını tespit ettirir.

Tütünler değer taşıyorlarsa açık artırma ile yerinde 2 nci maddeye göre tütün ekimine engel hali bulunmayan isteklisine satılır. Parası gaip ekici adına emanete alınır. Değer taşımıyorlarsa usulünce yok edilir.

Ekicinin ölümü halinde tütün ekim cüzdanından doğan ödev ve hukuki mükellefiyetler kanuni mirasçılarına aittir. Mirasın reddi veya varis bulunmaması hallerinde yukarı ki fıkraya göre işlem yapılır.

Bir şahıs, bu maddenin birinci fıkrası gereğince birden fazla ekicinin tütünü için vekil gösterilemez. Bir şahıs bu maddenin 5 inci maddesi gereğince birden fazla ekicinin tütününü satın alamaz.

Kırımdan vazgeçen ve tütünleri zarara uğrayan veya kaybolan ekicilerin yaprak tütün borçlarının düzeltilmesi :

Madde 49- Tütün kırımından tamamen veya kısmen vazgeçen veya kırımdan evvel veya sonra tütünlerinin kısmen veya tamamen zarara uğradığı veya kaybolduğunu gören ekiciler o yerin muhtarına o yerin muhtarına hemen bildirmekle beraber.

a) Ürün bildirimi vermemişlerse bir hafta içinde bir hafta içinde ekim cüzdanı aldıkları Tekel İdaresine başvurarak cüzdanlarını geri vermeye veya cüzdanlarındaki yazıları düzelttirmeye,

b) Ürün bildirimi vermişlerse bir hafta içinde o Yerin Tekel İdaresine baş vurarak yaprak tütün borçlarını düzelttirmeye.

Zorunludurlar.

Birinci fıkraya göre kırımdan tamamen veya kısmen vazgeçilen veya kullanmaya yaramayan tütünler usulüne göre yok edilir.

Ekici eksiğinin çalınmaktan ileri geldiğini iddia eder ve bu iddiası zabıtaca yapılacak soruşturma ile anlaşılırsa çalınan miktar cüzdanındaki miktardan indirilir.

Su baskını, sel ve yangın gibi genel felaketler olduğunda Tekel İdaresi ekicilerin başvurmalarını beklemeden durumu araştırarak zarara uğrayan miktarı cüzdanlarındaki miktardan indirilir.

Ekici tütünlerinin taşınması :

Madde 50- Tekel İdaresince verilmiş taşıma belgesi olmadıkça, tütünlerin bir yerden diğer bir yere taşınması yasaktır.

Ancak, ekici topladığı tütünlerini dizme ve kurutma yerlerine serbestçe taşıyabilir. Kurutulmuş tütünlerin aynı ilçe hududu içinde bir yerden diğer bir yere taşınması serbesttir.

Ekici tütünlerinin ambara getirilmesi :

Madde 51- Ekiciler bu kanuna bağlı 3 numaralı cetvelde gösterilen süreler içinde, tütünlerini Tekel İdaresinin göstereceği ambarlara veya Tekel İdaresinin İznini almak şartıyla ürünlerini, sattıkları alıcının ambarına teslim etmek zorundadır. Tütünler Tekel İdaresinden taşıma belgesi alınmak suretiyle ambarlara getirilir. Tekel İdaresi 3 numaralı cetvelde gösterilen ambarlama sürelerini gerektiğinde uzatabilir.

Ambarlama, Tekel Teşkilatının bulunduğu yerlerde yapılır. Ancak; en çok 30 Km mesafede idarenin bir ambarı bulunmadığı ve ekicilerde kendi köylerinde veya yakın bir köyde elverişli bir ambar gösterebildikleri takdirde, anahtarlardan biri İdarede kalmak şartıyla ürünün bu ambara konulmasına müsaade olunur.

Tütünlerin ambara kimlerin tarafından teslim olunacağı ve idareye ne suretle bildirim verileceği karşılığında ne gibi bir belge alınacağı, bunların örnekleri ve tütünlerin tüccar ambarına ne gibi şartlar altında indirilebileceği tüzükte gösterilebilir.

Tütünlerin ambarlarda tartısı ve yapılan ambarlama işlemi :

  • Madde 52 - Ambara getirilen ekici tütünleri , 19 uncu maddeye göre muayeneleri yapılıp tartılır ve bulunan miktar ekicinin yaprak tütün borcuna karşılık sayılır.
  • Ekiciler, yaprak tütün borçlarından fazla olarak teslim edecekleri tütün için sorumlu tutulmayacakları gibi, tespit olunan borçlarına göre kanuni fireler düşüldükten sonra % 5 ‘e kadar eksik teslim sebebiyle de sorumlu tutulmazlar.

% 5 ten çok olan eksikliğin makbul sebeplerden ileri geldiğine o yeri en büyük mülkiye memuru veya tevkil edeceği kimse, tekel memuru ve tarım teknisyeninden kurulacak kurul tarafından kanaat getirilirse çiftçi hakkında kovuşturma yapılmaz.

Tütün denkleri arasında veya imhalıklar içine karıştırılan yabancı maddeler ile - varsa dip ve filizler- ve fazla tavdan ileri gelen ağırlık farkları ekicinin yaprak tütün borcuna karşılık sayılmaz. Bu suretle ayrılan imhalıklarla varsa dip ve filizler Tekel İdaresine parasız teslim olunur.

Tekel konusu dışında tarımsal ve endüstriyel amaçlar için, tali maddelerin üretiminde kullanılmak imkanı elde edilinceye kadar Tekel İdaresince usulüne göre yok edilir.

Tarımsal veya endüstriyel amaçlarla kullanılmak üzere isteklisi çıkarsa, imhalık tütünleri Tekel İdaresi satabilir ve tutarından bu tütünler için yaptığı masrafları düştükten sonra kalanını, varsa o yerin Tarım Satış Kooperatifine öder. Yoksa irat kaydeder.

Ekici borçlarının kesilmesi :

Madde 53- Tütünlerin transfer muamelesinin yapılabilmesi için ekici ilk önce Tekel İdaresine borçlu olduğu avans akçasını, varsa ambar kirasını, kesinleşen para cezalarını ve bu kanunun uygulanması sebebiyle Tekel İdaresinin tütün ekicisi adına harcadığı parayı ödemeye mecburdur.

Ekici tütünlerinin tekel ambarlarında korunması :

Madde 54- Tekel İdaresi, ambarlarını tütünlerin iyice korunmasını sağlayacak surette korumaya mecbur ve ambarların fena bir halde bulundurulmasından ve tütünlerin iyi korunmamasından ve istif edilmemesinden doğacak bütün ziyanlardan sorumludur. Şu kadar ki, zorlayıcı sebeplerden doğan ziyanlardan ve ambara teslim sırasında tütünlerin zaten fena bir halde bulunmasından ileri gelen zararlardan idareye hiç bir sorumluluk yüklenemez. Bu takdirde, malın ambara girişi sırasında fena bir halde bulunduğunun tutanakla tespit edilmiş olması lazımdır.

Tekel İdaresi, ambarda çiftçi tütünlerinin nefaseti korumak için mütehassıs istifçiler bulundurmak ve tütünlerin aktarmalarını zamanında yaptırmakla yükümlüdür. Her ekicinin ambar içinde ayrı ayrı koymaya ve istendiği zaman ekim cüzdanını ambar memuruna gösterip başka bir işleme uymadan malını görmeye ve alıcısına göstermeye hakkı vardır.

Ekici tütünlerinin sigorta ettirilmesi :

Madde 55- Tekel İdaresince ekicilere ayrılmış ambarlara giren ekici tütünleri İdarenin eksperleri tarafından takdir edilecek kıymet üzerinden yangına karşı sigorta ettirilir.

Sigorta işlemi Tekel İdaresi tarafından yapılabileceği gibi, aracı kullanmaksızın Tekel İdaresi ile Sigorta şirketi arasında da yapılabilir. Şu kadar ki, sigorta şirketine ödenecek prim, 7397 sayılı kanunun yetkili kıldığı organlarca tespit edilecek tarifeden % 30-35 arasında indirim yapılarak bulunacak miktardır.

Sigorta primleri, Tekel İdaresi tarafından ekici adına ödenir. Tütünler satıldığında, tütünlerin sigortalı bulunduğu günlere ait sigorta primleri ekiciden alınır. Bu alacaklar Tekel İdaresinin 53. Maddedeki imtiyazlı alacakları beyanındadır.

Tekel İdaresi re sen yapacağı sigortalar için bir fon tesis eder ve hasıl olacak zararı bu fon ile karşılar. Bu fonun kuruluş ve işleyişi bir yönetmelikte düzenlenir.

Ekici tütünlerinden alınacak ambar kirası :

Madde 56 - 51 inci maddeye göre ambarlanan ekici tütünlerinden ilki iki sene için ambar kirası alınmaz.

Bu süre içinde satılamayan tütünler, rehinde olsa veya aynın muhafazasını taalluk etmeyen ihtiyati ve icrai haciz veya ihtiyatı tedbir kararı ile hacizli bulunsa dahi, Tekel İdaresi tarafından doğrudan doğruya ve açık arttırma ile satılabilir.

Şu kadar ki, daha evvel tütün sahibine; rehinde ve hacizli ise rehin alana ve haczedene tütünlerin kendisi tarafından satılması ve sattırılması için bir ay mühletli bir haber verme kağıdı gönderilir.

Tütün sahibinin veya haczeden veya rehin alanın konutu bilinmiyorsa, o yerlerdeki noter aracılığıyla ilan yapılır.

Arttırma bedelinden, önce idarenin yapmış olduğu bütün masrafla idare tarafından tütün sahibine verilmiş olan avanslar, ambar kiraları, varsa karar ve hüküm altına alınmış para cezaları indirilir.

Kalan paradan, tütünler rehinde olduğu surette mürte hine rehin bedeli ödendikten ve hacz olunduğu takdirde haczedilen miktar haczedilen miktar haczeden makama verildikten sonra fazla kalırsa ekiciye veya onun kanuni temsilcisine verilir.

Tütün üzerinde birden çok haciz varsa, haczedilen tütünün tutarı, haczedenler arasında İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre bölünmek üzere icra dairesine verilir. İcrai haciz veya ihtiyati tedbir kararı ile daha fazla muhafazası gereken tütünler, 57 inci madde gereğince ambar kirasına tabidir.

Alıcısı çıkmayan ekici tütünlerinin yok edilmesi :

Madde 57 - Açık arttırmada alıcısı çıkmayan tütünler usulüne göre yok edilir. Şu kadar ki, 56 ıncı maddede yazılı sürelerden sonrada kalacak tütünlerin kilo başına bir ay için bir kuruş ambar kirasını peşinen ödemek şartıyla bir sene daha ambarda kalmasını sahibi isteyebilir.

Uzatılan bu sürenin bitiminden sonra yapılacak ikinci arttırmada dahi alıcısı çıkmayan tütünler yok edilir.

  • Gerek resmi araştırmayı yapan Tekel İdaresinin gerek yukarıda ki fıkralara göre yok edilen tütünlerin yok edilmelerine ait tutanaklar Tekel İdareleri için tütün sahiplerine karşı ibra senedi yerindedir.
  • Açık artırmada elde edilen tutar, Tekel İdaresinin alacağına yetmezse artanı, tütünü ambara bırakmış olandan alınır.

C ) Tütün Ticareti ile ilgili hükümler :

Tütün tüccarları :

Madde 58 - Yaprak tütün ticareti yapabilmek için, Tüccar yeterlilik ve niteliğine sahip olmak ve Tekel Genel Müdürlüğü tarafından tescil edilerek belge almış şarttır.

Tütün ticareti yapmak maksadıyla, müracaat edenlere bu belgenin verilebilmesi, isteklinin kayıtlı olduğu ticaret odası bankalar ve mesleki teşekküllerden mali durumu ve ticari itibarı hakkında Tekel İdaresince müspet bilgi alınmış olmasına bağlıdır.

Tütün tacirlerinden, bu kanunun yürürlüğe girmesinden geriye doğru üç yıl içindeki ekici tütün piyasaları da dahil olmak üzere, ekiciye karşı bu kanunda derpiş edilen alım satımla ilgili vecibelerden herhangi birini, süresi içinde yerine getirmemiş olanlara bu belge verilmez.

Tekel Genel Müdürlüğü tarafından tescil edilerek belge almış tütün tüccarlarından, ekiciye karşı bu kanunda derpiş edilen alım satımla ilgili vecibelerden herhangi birinin süresi içinde yerine getirmediği sabit olanların belgeleri iptal edilir.

Tüccarın vekaletnamesini taşıyanlar, tüccar adına tütün alımı satımı yapabilirler.

Tüccar veya vekili, ekiciden tütün alacağı yerlerde, O yerin Tekel İdaresine baş vurarak, o yer için kanuni ikametgah göstermek zorundadır.

Tüccar arasında tütün alım satımı :

Madde 59 - Tüccar arasında tütün alım satımı, Tekel İdaresine verecekleri iki nüsha müşterek alım - satım bildirimi üzerine yapılır.
Bu bildirimlerde, tütünün işlenmiş veya işlenmemiş olduğu, menşei, ürün yılı, nevi, denk adedi ve ağırlığı gösterilir.

Tütün tüccarlarının tütün kıyması ve kendilerine verilecek sigara kağıdı :

Madde 60 - Tütün tüccarlarının, alıcılarına tütünlerin çeşnisini göstermek için 100 grama kadar tütün kıymaları caizdir. Tüccarların bu amaçla yapacağı başvurma üzerine, Tekel İdaresi tarafından bedeli karşılığında kendilerine senede en çok 500 yaprak sigara kağıdı verilir.

Tüccara ait yaprak tütün bakım ve işleme atölyelerinin kontrolü :

Madde 61 - Tütün tüccarlarının bakım ve işleme atölyesi olarak kullanacakları binaların, Tekel İdaresi tarafından kabul edilecek durumda bulunmaları lazımdır. Bakım ve işleme atölyesi açmak veya var olan bakım ve işleme atölyesini kapatmak isteyen tüccarlar durumu önceden yazı ile Tekel İdaresine bildirmek zorunluğundadır.

Tekel İdaresi tüccara ait yaprak tütün bakım ve işleme atölyelerini her vakit teftiş ve kontrole yetkilidir.

Tütün tüccarların yaprak tütün borçları :

Madde 62 - Tütün tüccarlarının gerek ekicilerden gerekse tüccardan satın aldığı tütünler, Tekel İdaresine karşı yaprak tütün borçlarını teşkil eder.

Tütün tüccarları örneği tüzükte gösterilen bir bildirim ile, bir evvelki yılın Ağustos ayı sonundaki mevcutlarıyla o tarihten başlayarak Eylül ayı başına kadar geçen bir yıl içersinde satın aldıkları, ihraç ettikleri ve ellerinde kalan tütünlerin miktarını Eylül ayının ilk 15 günü içinde imzaları altına o yerin Tekel İdaresine bildirmekle yükümlüdürler.

Tütün tüccarı, her bakım atölyesi için giren çıkan tütünleri yazmaya mahsus ayrı bir defter tutar ve bu deftere kayıtlarını günü gününe geçirir.

Gerek bildirimlerde gerekse ambar defterlerinde işlenmemiş, işlenmekte ve işlenmiş tütünlerin menşei, ürün yılı, nevi, denk adedi, net ağırlığı ile bakım ve işleme atölyelerine o sene içinde meydana gelen fire ve imhalık miktarı açık olarak belirtilir.

Tüccar tütünlerinin işletilmesinden meydana gelen süprüntü veya kırıntılar en geç işlemenin sona ermesini izleyen 15 gün içinde, bakımından hasım olan süprüntü ve ya kırıntılar tüccar tarafından yok edilmesi istendikçe, Tekel Eksperinin raporuna dayanarak Tekel İdaresi tarafından tartılarak masrafı tüccara ait olmak üzere yok edilir ve tüccarın yaprak tütün borcunda gerekli düzeltme yapılır.

Tüccar tütünlerini taşınması :

Madde 63 - Aynı şehir ve kasaba içinde tüccara ait tütünlerin bir depodan diğerine taşınmasında taşınma belgesi almaya lüzum yoktur. Şu kadar ki, tüccar taşımadan evvel taşıyacağı tütünlerin işlenmemiş yada işlenmiş olduğunu, menşeini,ürün yılını,nevini denk adedini miktarını ve taşıyacağı yeri yazı ile Tekel idaresine bildirmeye mecburdur.

Bir şehir ve kasabadan diğer şehir ve kasabaya taşınacak tütünler için Tekel İdaresinden taşıma belgesi alınması ve bu taşıma belgesinin tütünlerin gönderildiği yerin Tekel İdaresince bir hafta içinde gösterilmesi zorunludur.

Tekel İdaresince taşıma belgesi verilebilmesi için tüccarın ekiciden satın aldığı tütünün bedelini tamamen ödediğine dair ihbarnameyi ibraz etmesi şarttır.

Tekel İdaresi tarafından 3 nüsha olarak düzenlenecek taşıma belgesinin aslı tütünün sahibine verilir., bir nüshası tütünün gideceği yer Tekel İdaresine gönderilir.

Taşıma belgelerinde tütünlerin işlenmiş veya işlenmemiş olduğu menşei, ürün yılı nevi bakımından denk adedi ve net ağırlığı gösterilir.

Tütün tüccarları bir şehir ve kasabadan diğer şehir ve kasabaya veya yabancı memleketlere posta ile 10 kiloyu geçmemek üzere örnek tütün gönderebilirler. Her iki şekilde de Tekel İdaresinden alacakları taşıma belgelerinin Posta idaresine gösterilmesi zorunludur.

Posta İdarelerinden alınacak posta alındılarının bir hafta içinde taşıma belgesi alınan Tekel İdarelerine gönderilmesi ve memleket içinde bir yerden diğer bir yere gönderilen örneklerin gittiği yerlerde posta idarelerince verilecek haber verme kağıtlarının bir hafta içinde Tekel İdaresine vize ettirilmesi suretiyle örneği gönderen ve alanın yaprak tütün borçlarında gerekli düzletmeler yapılır.

Tütün ekicileri, tüccar kuruluşları ve tütün tarım satış kooperatifleri ile bu kooperatiflerin üst kuruluşları içinde bu madde hükümleri uygulanır.

Yabancı memleketlere ihraç edilen tüccar tütünleri :

Madde 64 - Yabancı memleketlere ihraç edilecek tütünler için de Tekel İdaresinden taşıma belgesi almak zorunludur.

63 üncü maddede belirtilen esaslara göre düzenlenecek bu taşıma belgelerine dayanarak gümrük memurlarının kontrolü altında ve usulüne göre ihraç edilen tütünler için ihraç işleminin yapıldığına dair gümrük idarelerinden alınacak belgelerin bu belgelerin alındığı tarihi izleyen 15 gün içinde Tekel İdaresine gösterilmesi lazımdır. Bu belgelerde yazılı miktar, tüccarın Tekel İdaresinde kayıtlı yaprak tütün borcundan indirilir.

Yabancı memleketlere gönderilip kısmen veya tamamen satılmayarak geri getirilen tütünler gümrüklerde Tekel İdaresi tarafından muayene edilip Türk tütünü olduğu ve menşe, ürün yılı, nevi bakımından ihraç edilen tütünlerin aynı olduğu anlaşıldığı taktirde yurda sokulmasına izin verilir, ve masrafı tüccara ait olmak üzere tartılarak tüccarın borcuna geçirilir.

İhraç edilen tütünlerin gönderildiği memlekete girdiğinin belgelendirilmesi:

Madde 65-64 ncü maddeye göre yabancı memleketlere gönderilen tütünlerin ihraç tarihinden başlayarak en çok 91 gün içinde gönderilen yere girdiğinin Türkiye konsolosu, olmayan yerlerde o yerin ticaret odası tarafından onaylanmış bir şahadetname ile belgelendirilmesini istemeye Ticaret Bakanlığı yetkilidir.

Yaprak tütünlerin işlenmesi:

Madde 66- Türkiye’de yetişen tütünlerin, Türk Standartları Enstitüsü tarafından tespit edilecek Türk standardına göre işlenmesi zorunludur.

Yabancı memleketlerin Türk standardına uymayan siparişleri belgelendirilmek şartıyla ve Ticaret Bakanlığının izniyle Türk standardına uyulmadan işlenebilir. Kendi fabrikalarında kullanmak amacıyla Türkiye’de tütün işleyen yabancı firmalar Türk standardına uymak zorunluğunda değildir.

İşlenmiş tütün denklerinin etiketlerinde veya ambalajları üzerinde, dengin içindeki tütünün menşei veya işleme partisinin adı, ürünün yılı, nevi ve net ağırlığı belirtilir.

İhraç edilecek tütünlerin fümigasyonu:

Madde 67- Türkiye’den yetişen tütünlerin fümige edilmeden ihracı Bakanlıklar arası tütün kurulu kararı ile ve karar en az bir yıl önce ilen edilmek şartıyla kısmen veya tamamen yasaklanabilir.

İhraç edilecek tütünlerin muayenesi:

Madde 68- İhraç edilecek tütünler, ehliyetnameli ve yeminli eksperlerden kurulu üç kişilik bir kurul tarafından muayene edilir.

Bu kurulun kararı, ihraç lisansına esas teşkil eder. 66- ve 67 inci maddelerde belirtilen nitelikte olmadığı kurul muayenesi ile tespit edilen tütünler ihraç olunamaz.

Bu kurulun kararlarına Ticaret Bakanlığına baş vurularak itiraz edilebilir. İtiraz edildiğinde Ticaret Bakanlığı tarafından seçilecek diplomalı ve yeminli üç eksperden kurulacak bir kurula tütünler yeniden muayene ettirilir. Bu kurulun kararı kesindir.





  1. Yaprak tütün fireleri:
  • Fireler:

Madde 69-Tekel idaresi tarafından yaprak tütün borçlarının izlenmesinde bir yerden diğer bir yere trenle gönderilen tütünlerle deniz yolu ile gönderilen tütünlerde % 1, hayvan, araba ve kamyonla gönderilen tütünlerden % 1.5 fire kabul edilir.

Ambar ve işleme fireleri bu kanuna bağlı 4 numaralı cetvelde gösterilen miktarlara göre hesap olunur.

İşlenmiş veya fermantasyon geçirmiş tütünlerin firesi yukarı ki miktarların yarısı kadar hesap edilir.

  • E) Müteferrik hükümler:

Tekel maddelerinde alınacak vergi ve resimler:

Madde 70- Bu kanunla Tekel altında bulunan maddeler, asıl gümrük vergisi hariç olmak üzere Hazine, Belediye ve özel idarelere ait bütün vergi resimlerden muaftır.

Ceza Hükümleri:

Madde 71- İkinci madde hükmüne aykırı olarak dikilen tütünler yaprak tütün borcuna yazılmakla beraber her bir dekar veya arttığından 250 liradan 500 liraya kadar ağır para cezası alınır.

Madde 72- Bu kanuna bağlı (1) bir numaralı cetvelde isimleri yazılı tütün tarımın serbest olan ilçeler dışında kalan yerler ile, bu ilçelerin geçici 1 inci madde gereğince tespit edilmiş ve kesinleşmiş tütün üretim alanlarının dışında kalan yerlerde ekilen tütün fideleri veya dikilen tütünler sökülüp yok edilir. Ekilmiş olan fideliklerin metre kare veya arttığı için 50 lira dikilmiş olan tarlaların her bir dekar veya arttığı için 100 lira ağır hapis cezası alınır.

Tütünler toplanmışsa el konulmakla beraber, her bir kilo veya arttığından 5 lira, tütünler elden çıkarılmışsa her bir kilo veya arttığından 10 lira ağır para cezası alınır. Ayrıca elden çıkarılan tütünler kaçağa harcanmış sayılarak sahipleri hakkında kaçakçılık kanunları hükümleri uygulanır.

Madde 73- 5 inci madde gereğince geçici yasak uygulanan yerlerde dikilen tütünler söktürülmekle beraber fideliklerin her bir metrekare veya artığından 50 lira ve tarlaların her bir dekar veya arttığından 100 lira para cezası alınır.

Madde 74- 6 ncı madde gereğince deneme amacıyla tütün dikimine izin verilen miktar ve alanın dışına çıkanlar hakkında 72. Madde hükmü uygulanır.

Madde 75- 7 nci madde hükmüne uymayan ve 15. Maddenin ikinci fıkrası hükmüne aykırı olarak istek kağıtlarını incelemeden onaylayan veya bu kanun hükümlerine uygun olduğu halde süresi içinde onaylamayan veya Tekel idaresine vermeyen ihtiyar heyeti üyeleri ve muhtarlar hakkında Türk Ceza Kanununun 230 ve 240 ncı maddeleri hükümleri uygulanır.

Madde 76- 8 nci maddenin (a) fıkrasına aykırı olarak yurt dışına tütün tohumu veya fidesi çıkaran veya yabancı memleketlerden izinsiz olarak tütün tohumu veya fidesi getirenlerden veya bu hareketlere kalkışanlardan 125 liradan 1000 liraya kadar ağır para cezası alınır. Ayrıca tohum ve fideler elinden alınır. Bunlardan yetişmiş fide ve tütünler varsa yok edilir.

Aynı maddenin (B) fıkrası hükmüne aykırı olarak