TÜTÜN EKSPERLERİ DERNEĞİ

HARMANLARDA KULLANILAN FCV'NİN (FLUE CURED VİRGİNİA) ÖZELLİKLERİ

Harmanlarda kullanılan virginia tipi tütünlerin ticari klasifikasyonu ve özellikleri

Virginia tütünlerinin harmanlarda kullanımı belirleyen esas vasıf, bu tütünlerin içim özellikleridir. Bu itibarla tütünlerin en iyi içimli olduklarını ifade eden nitelikler şöyle sıralanabilir.

  • Yaprakların el durumlar ve boyutları bitkinin orta kuşağın alt kısmından hasat edilen yaprakların boyutları 40 santimetreden daha küçük olmalıdır.
  • Renkler : Limon sarısı ve turuncu, daha düşük nikotin içerikli olanlar açık sarı, nikotini daha yoğun olanlarda turuncu ve bakır kırmızısı renktedir.
  • Doku yapısı ve yaprak yüzeyi açısından yüksek kaliteyi simgeleyen Virginia tütünlerinin yaprakları kuvvetli dokulu, orta ve az kalın, elastikiyetleri yüksek, pürüzsüz ve parlak olmalarıdır.

Bu tütünlerin esas kalite kategorileri de Kaliteli, orta kaliteli ve düşük kaliteli olarak sıralanır.

  1. Kaliteli : Kaliteli tütünlerin en belirgin nitelikleri; renkleri limon sarısı ve sarı-turuncu, yaprak arızları az, en önemlisi de Virginia tütünlerine spesifik içim niteliğini taşımalarıdır. Kimyasal içeriklerindeki indirgen şekerler ile proteinler arasındaki oran dengesi, yani Şumuk katsayısı % 2.0 ‘nin üzerinde seyredip mineral ihtivası ise % 14 civarında olmasıdır. Kaliteli tütünler, gövdenin üzerindeki yaprakların hasat edilme el durumlarına göre 4 grupta toplanırlar. Bunlar da alt eller, orta eller, uç altı ve uç ellerdir.
  2. Orta kaliteli : Orta kaliteli Virginia tütünleri yaprakları, içiminde başlıca nötr ve yakıcı bir karakterin ortaya çıkmasıyla tanımlanır. Şumuk katsayısı % 1.00 - 2.00 sınırları arasındadır. Mineral madde içeriği ise % 17 ‘ye kadardır. Yaprak renkleri düzgün, homojen değildir. Genelde sarı-yeşil,kırmızı-kahverengi veya kahverengi benekli sarı renkler hakimdir. Gerek hastalıkların, gerekse mekanik arızaların tahribatı orta derecededir. Bu tütünlerin alt kalite grup basamakları ise yaprakların arıza durumlarına ve yukarıda belirttiğimiz renklere göre oluşur.
  3. Düşük kaliteli : Düşük kaliteli tütünler, hoşa gitmeyen içim özelliğiyle belirgindirler. Şumuk katsayısı da % 1.00 ‘ in altındadır. Yaprağın renk durumlarına gelince, özellikle yeşil, koyu kahverengi veya kahverengi, kırmızı renklidirler. Arızalar ise daha yüksek boyuttadır.

Harmanlarda kullanılan Virginia tütünlerinin Dünya piyasalarına farklı işlem tarzları uygulanarak, farklı özellikler taşıyan farklı kuvalifikasyonda sürüldüğünü görmek mümkündür. Çünkü günümüzde Virginia tütünlerinin işlemi, basitleştirilmiş, sadeleştirilmiş ve çok hedefli, titiz, itina ile gerçekleştirilen iki tarzda yapılmaktadır.

Birinci tasnif sistemi daha ziyade bazı Avrupa ülkeleri için geçerlidir ve genelde tütünler 4 - 12 Grad’a ayrılarak sınıflandırılır.

Amerika, Zimbabve vb. Virginia tütünün esas üreticileri olan ülkelerde hususi (special) gradlama sistemi hakimdir.

Günümüzde Amerikan tipi harmancılığın en geçerli ve harmanlarda Virginia tütün kullanımının hakim olduğu bir dönemde bu tütünlerin ticari kuvalifikasyonunu ( qualification [kwolifikey’şın] = nitelendirme) iyi bilmek elbette harmancı için çok önemlidir.

Şimdi bu kuvalifikasyonların oluşumları ve harmancılık, dolayısıyla mamülün içim özellikleri açısından önemini açıklamaya çalışacağız.

Sadeleştirilmiş (basitleştirilmiş) klasifikasyon tarzında oluşturulmuş tütün bireyleri:

Bu tasnif tarzında örneğin Bulgaristan’da Virginia tütünleri 4 neviyata ayrılmaktadır.

  1. Neviyat : Hastalık arızası % 29 ‘yi ve mekanik arızaların da % 30 sınırını aşmayan tüm ellerin yapraklarından oluşur. Yaprakların renkleri başlıca açık sarı, sarı, yeşilimsi nüanslı açık sarı ve saçık kırmızıya kayan sarı turuncudur.
  2.  Neviyat : Tüm ellerde hasat edilen yaprakları içermektedir. Ancak bu yapraklarda hastalıklar arızası %40’ı , tütün tripsi tahribatının % 50 ‘i ve mekanik arızalarında % 30’u geçmemesi gerekir. Neviyatı oluşturan materyalin kimyasal ihtivası şöyle bir manzara arz eder. Şumuk katsayısı % 1.0- 2.0 arasında, kül oranı ise % 18’ e kadardır.
  3. Neviyat : Başlıca yeşil renkli, düşük kaliteli materyali içerir. Hastalıklar, zararlılar ve diğer tahribat oranları % 50 ye kadardır. Neviyatın Şumuk katsayısı % 1.0’in altındadır. Lakin umumiyetle bu neviyatın Şumuk katsayısı % 0.3-0.5 civarındadır.
  4. Neviyat :Koyu kahverenkli, genelde % 50 ‘nin üzerinde çeşitli arızaları olan düşük kaliteli tütün yaprakları teşkil eder. Bu tütünlerin Şumuk katsayısı da kesinlikle % 1.0 in altındadır. Buna karşın kül oranı % 18 - 20 arasında ve en yüksektir. Materyalin elastikiyeti kesinlikle düşüktür. Çok kez yapraklar yarı yarıya yani % 50 kırık haldedir.

VSP-26 çeşidinin neviyat materyallerinin kimyasal ihtivasını yansıtan bir tablo sunuyoruz.

                                  Virginia VSP-26 Çeşidinin Neviyatlarının Kimyasal İçerikleri

Neviyat           İndirgen Şekerler %      Protein Maddeleri %        Nikotin %      Kül %       Şumuk Katsayısı

I                         23.8                               7.7                            0.70            12.3                  3.10

II                        12.6                               7.4                             0.70            16.9                  1.70

III                         4.5                              12.4                           1.46             15.4                  0.36

IV                         5.0                               7.9                            1.08             18.6                  0.63 

Çok hedefli hususi (special) klasifikasyon tarzı:

Başlıca Amerika ve Zimbabve de uygulanmaktadır. Çünkü Virginia tütünleri çok amaçlı doğrultuda kullanılmakta yani çeşitli tütün mamulleri üretimi yanısıra farklı alıcılara hitap edebilecek ve pazarlarda satılabilmek için hazırlanmaktadır

Bu tarzda yapılan işlemlerde neviyat aynı elin yapraklarından, aynı kalitede ve aynı renkteki tütünlerinden oluşturulduğu için homojen haldedir. Neviyatların adlandırılması ise harf ve rakamlar ile olmaktadır. Yaprağın el durumu da İngilizce okunuşunun ilk harfleri ile belirlenir.

Buna göre;

Tips denilen uç yapraklar ( H ) grubuna ait olup, dokularının kalın ve renklerinin de belirgin oluşu karakteristik özelliğidir.

Leaf ( B ) : Yapraklar bitkinin en üstteki üçte bir kısmından oluşur. Oriental tip tütünlerin uç altı ve 3.ana konumundaki olan yapraklardır. Bu gruba ait olan yapraklar Zimbabve’ de ( L ) harfi ile işaretlenir.

Cutters ( C ) : Bitkinin orta bölümünün yapraklarıdır.

Lugx ( X ) : Bu grup bitkinin orta kısmının altındaki yapraklardan oluşur.

Primings ( P ) : Dip -kumlu yapraklar

Mixed ( M ) : Karışık, karma

Nondescript ( N ) : Neviyat dışı tütünler

Scraps ( S ) : Kırık tütünler. Zimbabve ’de kırık tütünlerin neviyat işareti ( B ) dir.

Strips : Damar ayırımına tabi tutulmuş ve strips haline getirilmiş tütünler ( A ) harfiyle işaretlenir.

Her elin yaprak kaliteleri 1 -6 arası rakamlarla derecelendirilir. Örneğin

  1. Seçkin Kalite ( Choice Quality)
  2. Fevkalade yüksek kalite, ekstra (Fine Quality)
  3. İyi Kalite ( Good Quality)
  4. Orta derecede kalite ( Fair Quality)
  5. Düşük kalite (Low Quality)
  6. Kötü kalite (Poor Quality)

Virginia tütünlerini çok hedefli seçkin tarz üzerine neviyatlandırmada yaprakların ren durumu çok önemlidir. Renklerin işaretlenmesi genellikle okunuş kelimelerinin 2 harfiyle olur. Bu arada herhangi bir kalite sınıfı içinde yaprakların renklerine göre kalite renk grupları oluşturması da mümkündür.

Örneğin; Fevkalade iyi (2) kaliteli neviyatın içinde limon sarısı renkli, turuncu veya turuncu-kırmızı neviyat grupları oluşturulmaktadır. Neden böyle bir ayırıma gidilmiştir? Çünkü tütün yaprağının renk nüansları büyük ölçüde yaprağın içim vasfı karakteriyle paralellik arz eder.

Virginia yapraklarının renk sembollerini belirlemede şu harfler kullanılır.

(Lemon) : Limon rengi

(Orange) : Portakal

R (Red) : Kırmızımtırak, kahverengi

(Green) : Yeşil

D (Dark red) : Koyu kırmızı

V (Greenish) : Yeşilimsi

(Mixed) : Karışık

(Varicoloured) : Alacalı, benekli,çeşitli renkli

Renk nüanslarını daha iyi simgeleyebilmek için Virginia tütünlerinin kalite klasifikasyonunda çok kez renk kombinasyonları kullanılmaktadır.

Böylece rengin tanımı ve içeriği daha tam ve belirgin olmaktadır. Örneğin; harmanlarda kullanılacak Virginia tütünü denklerin üzerinde rengi gösteren yazılı harf kombinasyonlarına rastlamak olasıdır. Bunların oluşması da özetle aşağıdaki gibidir.

LL : Beyazımsı limon,limon sarısı

KL : Alacalı limon

KV :     “     yeşilimsi

KD :     “     koyu kırmızı

KR :     “     kırmızı -yanık

KF :     “     turuncu

GR : Yeşil kırmızı

GK : Yeşil alacalı

FR : Kırmızımsı sarı- turuncu

KM : Alaca karışık

Yukarıda arz ettiğimiz tüm harf, rakam ve kombinasyon sembolleri, neviyatın daha net bir şekilde belirlenmesinde kullanılır.

Örneğin, dengin üzerinde atılmış B4R işaretinin anlamı;

B : neviyatı oluşturan yaprakların leaf , yani bitkinin üst taraftan 1/3 bir kısmın yaprakları,

4 : kalitesinin orta derecede olduğunu

R : yaprak renklerinin de kırmızı olduğudur.

ABD ‘de tütünün tipi ve menşeii iki rakamla belirtilir. Bu rakamlar el durumunu gösteren harfin önüne yazılır. Birincisi tütünün tipini, ikincisi ise menşe işaretidir.

Bunu şöyle bir örnekle açıklayalım. 13C4LV yazılı bir denk;

1 : Tütün tipi Flue Cured tipi

3 : Güney Karolina menşeii

C : Orta el yapraklardan

4 : Orta derece kalite de tütün

LV : renklerinin sarı yeşilimsi renklerinden oluşmuştur.