TÜTÜN EKSPERLERİ DERNEĞİ

TÜTÜN FABRİKASYONUNDA KALİTE KONTROL

TÜTÜN FABRİKASYONUNDA KALİTE KONTROLÜNE DAİR GENEL BİLGİLER

Sigaraların oluşumunda ana maddeyi teşkil eden tütünlerin kalite niteliklerini önceki bölümlerde açıklamıştık. Bu sırada özellikle memleketimizde üretilen sigaralık tütünlerin istenilen kaliteye ulaşması veya kalite üzerinde olumsuz etkiler yapma koşullarının ortaya çıkmasının engellenmesi yönünde uygulanması gereken bazı tarımsal ve teknolojik işlemlerin yararlı biçimde seçilmesi konuları üzerinde durmuş, çeşitli vesilelerle pek çok yorumları ve önerileri dile getirmiştik.

Bir tütün teknolojisi mühendisi için kalite niteliklerinin iyi bilinmesi, başka tütünlerin satın alınması sırasında bunların kalite değerlerinin ve randımanlarının tasarlanması ve fiyatlara göre sınıflandırılması, işlemlerin doğru yapılmasına olanak sağlamaktadır. Ayrıca para değerlerinin daha uygun olarak hesaplanmasında yararlı olmaktadır. Artı, tütünlerin ticari, endüstriyel ve tüketim özelliklerinin bilinmesi de bunların tarımı, işlemesi, bakımı ve korunması dönemlerinde uygulanması gereken işlemlerin ve çalışma yöntemlerinin uygun biçimde tayinine ve çeşitli tütün menşeylerinin harman tiplerinde kullanım yerlerini ve yüzdelerini doğru olarak tespitini sağlamaktadır. Çünkü tütünün, fabrikasyonda tüketim özelliğini ve endüstriyel değeri gibi çeşitli niteliklerinin bileşkesi mamulün yani sigaranın kalitesini oluşturur. Bu nitelikler aranan özelliklere göre, olumlu nitelikler veya istenmeyen olumsuz nitelikler olmak üzere iki kısma ayrılır. Bu niteliklerin değişik biçimlerde ve derecelerde belirgin olması sigaralar arasındaki kalite farklarını meydana getirir. Aradaki bu fark ise kalite ölçüsünün değerinin göstermektedir.

Dünya sigara piyasasında bulunan çeşitli sigara tipleri, envai markalar ve değişik tütün tiplerinde tüketici içim zevkleri, tütünün değişik biçimlerdeki tüketimi mevcut olan farklılıklarla ilişkilidir.

Tütün mamulleri bireyleri arasında sürekli gözlenen bu farklılıklar, önce tütünün kalıtım, çevre koşulları, içerdiği maddelerin niteliği, sonra da mamulün de insan kişiliğinin ayrılıklarından ve zaman etmeninden ileri gelmektedir.

Bu etkenlerin denetim altında tutulması, fakat hepsinin eşit düzeyde tutulması mümkün değildir. Aralarında farklar olması doğaldır. Örneğin sigara imalatında gerek ana maddenin yapısal özellikleri, işçi ve makinelerden kaynaklanan imalat hataları nedeniyle sigaraların eşit kalitede üretilmelerini olanaksız kılmaktadır. Kullanım yarayışlığı yönünden farklılıklar göstermektedir. Hatta bazı sigaraların yeknesak dolmuş olmaması, uçlarından dökülmüş olması, filtreleri yapışmamış vb kusurlarından ötürü hiç işe yaramayacak durumda olabilmektedirler. Elbette bu yüzden değişik yarayışlılık ve görünümdeki farklılıklar nedeniyle bu sigara birey ve birimlerini özellik ve kusur oranlarına göre sınıflandırmak, yani kalite sınıfları oluşturmak gerekmektedir.

Kalite sözcüğü genel olarak değerlilik ve üstün nitelik anlamlarını kapsamakla birlikte gerçek anlamda en iyi demek değildir. Çok anlam içerikli bir kavramdır.

O halde bu kavramları aşağıda biraz açmağa çalışalım.

Yukarıda sigaraların uç dökümü ve filtrenin yapışma durumuna göre verdiğimiz örnekten anlaşılacağı gibi kalite, sigara mamulünün yarayışlılığına yada diğer bir deyişle hizmet ettiği amaca göre bir anlam taşır. Demek oluyor ki burada kaliteyi birinci kullanım amacına uygunluk, yarayışlılık derecesi olarak tanımlayabiliriz. İkinci temel kalite faktörü ise kalitedir. Bu kalitenin diğer bir tarafıdır. Fiyat sigara içicilerinin ihtiyaçlarının en ekonomik düzeyde karşılamayı amaçlayan mühendislik ve üretim karakteristiklerinin bir olgusudur. Tüm bu olguların harmanlanması uzun spesifikasyon oluşturur. Bu itibarla kaliteli bir sigara üretimi için ömür, güvenirlilik, duyarlık,performans vb gibi kavramlarla ilgili ve içerik spesifikasyonları önceden hazırlama yani saptamak gerekir. Çünkü, imal edilen fabrikasyon ürünü sigara veya başka bir teknolojik üretim hizmeti bu spesifikasyonlara uygun olması lazımdır. Ancak bu durumda spesifikasyonlara yaklaşım derecesi kalitenin düzeyini belirleyecektir.

Kontrol kavramı nedir ? Kontrolün tanımın şöyle ifade edelim. Kontrol herhangi bir faaliyetin, belirli amaçları gerçekleştirmek üzere önceden saptanan kurallara göre yürütülmesini denetlemek demektir. Diğer teknolojilerde olduğu gibi tütün fabrikasyonunda da yönetsel faaliyetler içinde, yetki ve sorumluluğun belirli bir hedef doğrultusunda dağıtılması anlamındadır. Bu itibarla kalite kontrol kavramı sadece sigaranın kalitesinin ne olduğunu saptanmasına yönelik bir işlem değildir. Çünkü kontrolün dar kapsamlı anlamı muayene işlemdir.

Muayeneler kalite kontrolü içinde yinede önemli yer tutarlar. Zira kalite kontrolü kapsamında muayene, bir ürünün spesifikasyonlarına uygunluğunu denetlemek ve doğrulamak işlemidir.

Kalite kontrolü geniş kapsamda ise, kaliteyi koruma, geliştirme ve ürünü (sigarayı) içiciyi tatmin edecek ekonomik düzeyde sürdürmek için uygulanan işlemler dizisi olarak tanımlanabilir.

Tütün fabrikasyonunda kalite kontrol işlemlerinin 4 aşamada gerçekleştirildiğini görmekteyiz.

  1. Standartların korunması : Tüketici istekleri ve teknolojik olanaklar dikkate alınarak, ürünün yada mamulün kalitesini ilgilendiren maliyet, güvenirlik ve performans standartlarının korunmasıdır.
  2. Standartlardan ayrılışın ölçülmesi : Sigaraların saptanan standartlara göre uygunluğunun sağlanmasına yönelik çalışılmasıdır. Başka bir değişle standartlardan yarılışların ölçülmesi aşamasıdır.
  3. Ayrılışı en aza indirmek için önlem alınması : Standartların tolerans limitleri dışına taşan sapmaları en aza indirmek için gerekli düzeltici kararların alınmasıdır.
  4. Geliştirme : Kalite ile ilgili neviyat, güvenirlik ve performans standartlarının geliştirilmesi, yeni yöntem ve teknolojik özelliklerin araştırılmasıdır.

5.2. SİGARA ÜRETİMİ SÜRESİNCE TOPLAM KALİTE KONTROLÜ KAVRAMI AŞAMALARI

Konumuzun içinde kalitenin, sigara tüketicisinin içim zevkiyle ilgili ihtiyaçlarını en ekonomik düzeyde karşılamayı amaçlayan mühendislik ve üretim karakteristiklerinden oluşur demiştik. Bilindiği gibi her mamulün bir kalitesi vardır. Bunun ölçümü olarak ta dar kapsamda olumlu ve olumsuz vasıflardan doğan fark düzeyi kullanılmaktadır. Örneğin, degüstasyonda farklılık metotlarının kullanımı gibi. Genelde fark düzeyi spesifikasyonlara yaklaşım derecesi olarak nitelendirilir. Çünkü, kalitenin dar anlamda mütalâası sigaranın herhangi bir özelliğinin, örneğin tadını açıklamak için yeterlidir. Halbuki sigaranın kalitesi, yani tüm olumlu özelliklerinin korunması, geliştirilmesi, belirli amaçlar doğrultusunda üretilmesini gerçekleştirmek üzere yönlendirilmesi yegana toplam kalite olanaklarının değerlendirilmesi, ancak çeşitli kontrol birimlerinin iştirakiyle, kişilerin katkısıyla mümkün olmaktadır. Böylece toplam kalite kontrolü, sadece imalat veya lâboratuar şefinin görevi ve sorumluluğu olmakla kalmayıp, yöneticisinden işçisine kadar sorumluluk taşınması gereken bir faaliyette dönüşmektedir.

Başka bir deyimle kalite kontrol dizisi (zincir,halkası) içinde herkesin görevi vardır ve olmalıdır. Örneğin, pazarlama işleriyle sorumlu teşkilat, sigara tiryakilerinin isteklerini belirler ve zaman, zaman değişen zevkleri değerlendirir. Harmancılar ona göre harman dizayn ederler. İmalat elamanları teknolojik ve teknik yöntemlerin özelliklerini tayin ederler. Ressamlar ürün ambalajının dizaynını sağlarlar. Bu arada mutlaka teçhizatın seçimi ile işçinin eğitimi de ihmal edilmemelidir. Bundan sonra kalite kontrol denetçileri faaliyete geçerek, kalitenin korunmasını temin etmeye ve buna ne derecede ulaşıldığını kontrol etmeye çalışırlar. Nitekim, ancak böylece yapılan bir kontrol faaliyeti sonucunda kalite kontrolü denilen bir kavram söz konusu olabilmektedir. O halde, toplam kalite kontrolü tanımını şöyle ifade edelim.

Toplam Kalite Kontrolü ; tütün mamulü fabrikasyonunda tüketici isteklerini en ekonomik düzeyde tutmak amacıyla, pazarlama, dizayn ve yan madde temin etme, üretim kontrol ve satış organizasyonu içindeki çeşitli birimlerin kalitenin oluşturulması, sürdürülmesi ve geliştirilmesi yolundaki faaliyetlerini birleştirip koordine eden etkili bir çalışma, bir sistem demektir.

Buna göre örneğin, yeni bir mamul üretimi için toplam kalite kontrolü halkasının sadece birinci adımında nasıl faaliyetler gerçekleştirmemiz lazımdır. Bunları bir sıraya koyduğumuzda şöyle bir diziliş görüntüsü ortaya çıkmaktadır.

  1. Tüketici isteklerinin incelenerek değerlendirilmesi 
  2. Gerekli teknolojik olanakların sağlanması
  3. Rasyonel bir organizasyon kurulup yeni mamulün (sigaranın) tanıtılması
  4. Tütünün kalite toleransları kapsamında sigara imal edecek ve kalitesini koruyacak bilinçli elemanların yetiştirilmesi, eğitimi vbTabii bu faaliyetlere daha pek çok aşamalar katmak mümkündür. Şimdi bunları daha fazla açıklığa kavuşturmak amacıyla sigara imalatının kontrol noktalarını inceleyelim.

5.2.1. SİGARA ÜRETİMİNİN GENEL KONTROL ÇEMBERLERİ

1-Tüketici isteklerini belirlemek

Bu aşamanın içeriği kontrolden ziyade bir araştırma niteliği taşımaktadır ve yeni üretimin daha başında gerçekleştirilecek bir faaliyettir. Bu aşamada yapılan işler tasarladığımız amacın, ön düşüncelerimizin, yaptığımız hayal fizibilitesinin, saptadığımız dizaynın yollarını açacak, ürünün tüketici için performans ve güvenirlilik ile ilgili kalite standartlarının tasarlanıp belirlenmesi ve üretimde ortaya çıkabilecek kalite kontrol sorunlarını ortadan kaldıracak veya azaltacak önlemlerin alınmasına dair geniş bilgiler sağlayacaktır. Pek tabii ki bu geniş bilgilere sahip olabilmek için kontrol edilecek noktaların başında, tüketici istekleri ve ihtiyaçları, onun satın alma gücü, sigaraların maliyeti vb etmenler göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

2-Eğitim :

Üretim kontrolü faaliyetlerinin tüm personelin sorumluluk taşıdığı bir alan olduğunu ifade etmiştik. O halde mutlaka yeni bir sigara markasının veya şimdiye kadar üretilen sigaranın standartları, spesifikasyon özellikleri kıstaslarıyla ilgili bilgilerle tüm kişilerin bilinçlendirilmesi lazımdır. Bakın burada esli, yani şimdiye kadar üretilen mamuller içinde eğitim gerektiğini işaret ettik. Çünkü kalite kontrolü anımsanacağı gibi, kaliteyi koruma, geliştirme ve sigara tüketicisini tatmin edecek ekonomik düzeyde sürdürmek için uygulana işlemlerin mütemadiyen ıslahı, anlamını da içermektedir. Buda ancak eğitilmiş, işi bilen kişilerin yaratıcı bulguları neticesinde mümkündür.

3-Sigaranın ana madde kontrolü

Tütün, sigaraların ana maddesidir. Böylelikle de sigaraların tüm nitelikleri hemen hemen tütünün tamamen niteliklerine bağlı olduğunu anlamak çok kolaydır. O halde an madde tütünün kontrolü elbette önde gelen işlemlerden birisidir.

Fabrikasyona alınacak yaprak tütünler sigara çeşidinin dizayn aşamasında belirlenmiş reçetelere göre satın alınır veya depolardan temin istenir.

Gelen tütünlerin;

  1. Tümü veya araçtaki partinin indirilmesi sırasında her 10 balyadan biri ayrılarak örnek balyalar seçilir. Bunlar 5 şerli olarak tartılarak toplam ağırlıkları bulunur ve daha sonrada ortalama ağırlık bulunarak partideki balya sayısı ile çarpılarak partinin ağırlığı saptanır.
  2. Örnek balyaların menşe, neviyat ve arıza muayeneleri yapılır.

Bu şekilde yapılan kontrol ve muayeneler sonucunda özellikle menşe, nevi ve arıza durumları uygun olmayan tütünler stok deposuna iade edilir. Yerlerine sigaranın reçetesine uygun olanların temini için çaba gösterilir.

Böylece, konuyu her ne kadar ilerdeki açıklamalarımızda değinmiş olsak ta şüphesiz fabrikasyonda asıl mamulü meydana getiren ana madde tütünün kontrolünün ne kadar önemli olduğunu biz kez daha hatırlatmış olduk.

4-Mamulün yan maddeleri kontrolü

Üretim için yan maddeler, gerek satın alma gerekse kullanım aşaması öncesi itina ile kontrol edilmelidir. Bu maddelerin kontrollerinde teknik kalite özellikleri toleransları göz önünde bulundurularak ölçü normları ve diğer nitelik kontrolleri lâboratuar, gözlem veya ölçme metotlarına dayanılarak büyük titizlik ile yapılmalıdır. Yan maddelerin norm, standart ve kontrollerine ait bilgileri daha önceki bölümlerde ayrıntılarıyla sunmuştuk.

Ancak sonuç olarak şunu da belirtmekte yarar olacaktır. Fabrikasyonda yan maddelerin kalite niteliklerinin saptanması deneme uygulaması ile de mümkün ve gerçekçi olabilmektedir.

5- Üretimde sigara yapıtlarının teknolojik standart kalite normları ve ölçüm kontrolleri

Fabrikasyonda üretim kontrol çalışmalarında ölçü zamanlarının saptanması ve örnek alma işlemlerinin dikkat edilerek yapılmasının önemi çok büyüktür.

Zaman birimi olarak kontroller

  1. Saatte
  2. Günde olarak yapılır.

Saatte yapılan kontroller ekseriyetle kaliteyi kısa zaman birimi içinde etkileyen faktörlerle ilişkilidir. Örneğin, bu çeşit kontroller özellikle sigara üreten makinalarda uygulanır, nedeni ve amacı da sigaraların kalitesini etkileyen sıkılık, gevşeklik, gramaj, yapışma, uç dökülmesi, damga vb faktörlerin kontrollerini sürekli sağlayabilmektir. Bu çalışmalar saatte bir alınan örnekler ile başlıca fabrika lâboratuarı tarafından yürütülür.

Lâboratuar görevlileri dışında kısa üretim zamanı içinde ayrıca üretimle ilgili teknik ve yönetici personelinde gerçekleştirdiği gözlem ve kontroller mevcuttur. Herhangi bir teçhizat kullanılmadan pratik olarak üretim noktasında kalite kontrolünü yaparlar ve bunu yapmaları üretimin başarısı için zaruridir.

Günlük olarak yapılan kalite kontrolleri temsili örnekler alınarak yapılır. Bu tür kontroller genellikle her an değişme göstermeyen kalite faktörlerini kapsar. Örneğin, rutubet kontrolü günde iki kere yapılır. Öğleden önce bir kere ve öğleden sonra bir kere yürütülen kalite kontrolleridir. Bu kontroller alınan üretim örnekleri üzerinde lâboratuarda ölçülerek yapılan türdendir. Görülüyor ki, kalite kontrol işlemlerinde örnek alma işlemlerinin büyük önemi vardır. Bu hususta dikkat edilmesi gereken hususları şöyle sıralayabiliriz.

  1. Alınan örnekler temsili olmalıdır. Örneğin rutubet ölçmek üzere alınacak kıyılmış tütün örneklerini sadece bir noktadan almak yeterli değildir. Çünkü böyle bir örnek temsili değildir ve rutubet homojenliğini doğru olarak göstermediği gibi yanıltıcı da olabilir. Bunun için örneklerin temsili olabilmesi için alttan, üstten, ortadan,yan ve arkadan ayrı ayrı alınıp karıştırılması gerekir.
  2. Örnek alımında dikkat edilecek ikinci husus, örneklerin miktarıdır. Bunlar ölçme şekillerine ve amaçlarına göre yeterli olmalıdır. Örneğin, sigaraların gramaj ölçümlerinde miktar 10 -100 er adet alınmalıdır.
  3. Alınan örnekler dış şartların etkisinden korunmalıdır. Buda tütünün fiziksel özelliklerinden kaynaklanan bir olaydır. Bunun için örnekler ezilme, kırılma, nem ve ısı etkilerinden korunması amacıyla ağızları kapalı ve bantlı kavanozlarda koruna altına alınıp süratle lâboratuara ölçüme gönderilmelidir.

A-Sigara üretiminde rutubet faktörünün ölçümü ve normları

Sigaraların kalitesini en ziyade etkileyen faktörlerin başında kuşkusuz rutubet gelmektedir. Rutubet, tütün dokusunun çeşitli şekillerde tuttuğu su muhtevasıdır. İmalatın başından sonuna kadar, yani fabrikasyonun her kademesinde olduğu gibi, mamulün piyasada müşterinin eline geçip tüketilinceye kadar sigaraların rutubeti çok önemlidir. Bu yüzden üretimin çeşitli teknolojik safhalarında rutubet ölçümleri için oldukça iyi çalışan aparatlar ve sistemler mevcuttur. Örneğin

  1. Siemens elektrik sistemi
  2. Etüvde ısıtma sistemi
  3. Brabender sistemi
  4. Destilasyon sistemi
  5. Testron sistemi vb.

Bu ölçüm sistemlerini çalışma prensipleri itibariyle üç, dört yöntemde toplamak mümkündür. Örneğin, siemens elektrik sistemi tütünün elektrik iletkenliği esasına dayanır. Etüvde ısıtma ile Brabender sistemi rutubet ölçümleri örneklerin ısıtılarak ölçülmesi yöntemidir. Destilasyon yönteminde rutubet ölçme oranı damıtmaya tabi tutulmak suretiyle gerçekleştirilir. Testron yöntemi ise nem ölçme cihazının testronun doğrudan nem yüzdesini veren dijital göstergeye termometreye otomatik olarak sıcaklık değişmelerini dengeleyen sisteme sahip olduğu bir aparatla yapılmaktadır. Ancak bu yöntemlerin içinde en yaygın olarak kullanılan Siemens sistemidir. Çünkü bu yöntemle ölçümler çok çabuk yapılabilmektedir. Diğer sistemlerin ise hazırlanış ve verim alma zamanı daha uzun olduğu için sadece yanılma payı az olması istenilen ölçümlerde kullanılmaktadır.

Siemens elektrik sisteminde esas prensip, iki elektrotun arasındaki tütünden geçen elektrik iletkenliğidir. Çalışma sırasındaki rutubeti ölçecek elektrotlar tütüne belli bir basınçla bastırıldığında devreden geçen elektrik akımı mili ampermetrenin ibresini harekete geçirir. Böylece tütünlerin rutubet orantısı, ibrenin hareketi ile kadranda gösterdiği skaladan okunur. Cihaz taşınabilir özelliklere sahip olduğu için fabrikaların kıyılmış tütün hazırlama bölümlerinde kolaylıkla ölçüm yapılabilmektedir. 

Siemens aparatları ve kullanma yöntemleriyle tütünlerdeki rutubet oranının ölçülmesi belirttiğimiz gibi kolay ve çok çabuk olmasına rağmen sonuç pek hassas değildir.

Günümüzde fabrikasyonda geçerli olan rutubet oranları normları aşağıdaki gibi kabul edilmiştir.

Uygulama ve Kontrol yeri                Nem oranı %

1-Ön tavlama (termo vakum)             15-16

2-Son tavlama silindirinde                  17-18, 21-22

3-Kıyımda                                        17.5

4-Kurutma silindirinden çıkış              14-14.5

5-Kıyılmış tütün silolarında                 13.5-14

6-Sigara makinesinde                         13-13.5

7-Poşette                                         12.4-13

 


 

Bazı Yan Maddelerin Rutubeti

Sigara bobini        % 5-6

Uç bobini             % 5-6

Selefon                 % 7-8

B- Kıyılmış tütünün kıyım eninin ölçülmesi

Sigara üretiminde tütün kıyımı eninin sigaraların stratejik kalite kriterleri ve yanma özellikleri açısından önemli bir faktör olduğunu pek çok defa açıklamıştık. Zaten bununla ilişkili olarak ta sigara çeşitlerimizin kalite sınıflarına göre de en boyutları normları şöyle bir sıra içinde değişme arz etmektedir.

Kaliteli sigaralarda 0.65 mm

Orta kaliteli sigaralarda 0.70 mm

Birinci kaliteli sigaralarda 0.80 mm

Tömbeki 6-10 mm

Pipo tütünü 1 mm

Görüldüğü gibi kalite düştükçe kıyım eni azalmaktadır.

Kıyım enini ölçme işlemi tütün saçağının en az 7 veya 10 defa büyüten mercekle yapılır. Aparatın alt kısmında 10 mm lik bölümde rakamlı bir cetvel vardır.

Üst kısmında ise ölçen kişinin gözüne göre aşağı yukarı inip çıkabilen bir mercek bulunur. Ölçüm örnek alınmasıyla başlar. Ancak örneğin mutlaka temsili olmasına dikkat edilmelidir.

Bu örneğin kıyılmış tütün saçağı, aparatın altında dikey olarak konur ve bir kenarı milimetrelik cetvelin sıfır noktasına getirilir. Mercek göze ayarlanır ve saçağın ikinci kenarından kıyım eni milimetre olarak okunur. İşlem 10 saçak üzerinde yapılıp ortalaması alınır.

C-Kıyılmış tütünlerin saçaklılık kalitesi durumunun ölçülmesi ve normları

Üstün kaliteli sigara üretimi için kıyılmış tütünlerin bol saçaklı, az kırıklı ve tozlu olmaması gerekir. Çünkü saçaklılık özelliği bir taraftan sigaraların dolma niteliğini olumlu yönde etkilerken, diğer taraftan da içim ve yanma düzgünlüğünü ıslah eder. Aynı zamanda sigaralar için büyük kusur olarak kabul edilen uç dökülmesini önler. Bu yüzden kıyılmış tütünlerin saçaklılık durumu fabrikasyonda kalite faktörü olarak ön planda tutulması ve kontrol altında bulundurulması gerekir.

Saçak ölçme işlemi otomatik elek aparatı ile yapılır. Bu arada saçaklılık fraksiyonu ölçülecek tütünlerde gözetilecek hususların başında rutubet oranlarının en az % 12-13 olması gelmektedir. Çünkü bu optimum rutubetlerinden daha kuru olan tütünler ölçüm esnasında kırılabilirler. Tersine rutubetli kıyılmış tütünler fazla tavlı olacaklarından birbirlerine yapışma ve ayrılmama nedenleri ortaya çıkacaktır. Elbette her iki durumda da saçaklılık ölçüm sonuçları hatalı olacaktır. Bunun için ölçümden önce tütünlerin rutubet oranlarına mutlaka azami derecede özen gösterilmelidir.

Hatta icabında saçakları ölçülecek kıyılmış tütünlere yapay olarak optimum rutubet kazandırılmalıdır.

Otomatik elek aparatı birbiri üzerinde oturtulmuş 5 ayrı bölmeli kaptan oluşur. Aparata saçaklılık ölçülmesi için konan kıyılmış tütün örneği 100 gr olmalı ki basit bir matematik işlemle her kabın içindeki ağırlığı, onun yüzde oranını gösterebilsin.

Elektrik enerjisi ile bir eksen etrafında sallanan, titreyen bu kaplar, ayrı ayrı çapta delikli özel birer elektir. Aparat ayarlanan sayacı vasıtasıyla istenilen sürede, başlıca 1 dakika sallandırmadan sonra otomatik olarak durur.